De kleine decime (m10) is een breed samengesteld interval dat 15 halve tonen overbrugt. Het is in wezen een kleine terts plus een octaaf en biedt een gespreide, "open" mineurklank die een hoeksteen vormt van professionele piano-voicings en gitaar-fingerpicking.
Constructie en spelling
De m10 komt voor tussen een grondtoon en de tiende letternaam (de terts-naam in het volgende octaaf), zoals C naar E♭'. Het is enharmonisch gelijk aan een overmatige none (♯9), maar de functie is melodisch of harmonisch in plaats van een gealtereerde spanning. De juiste spelling is cruciaal om het te onderscheiden van de "blue note" ♯9-spanning in dominant-akkoorden.
Harmonisch en melodisch gebruik
Harmonisch gezien is de m10 de voorkeursmanier om mineur-kwaliteit uit te drukken in gespreide voicings. Omdat de kleine terts in lage registers "modderig" kan klinken, creëert het verplaatsen van de terts naar een hoger octaaf een helderder en resonanter mineur-karakter. Melodisch is een sprong van een kleine decime dramatisch en groots, veelgebruikt in moderne filmmuziek en solo-basarrangementen om snel een groot frequentiebereik te bestrijken.
Voorbeelden
- Klassieke "Stride"-piano linkerhandbereiken die de mineur-tonaliteit vestigen
- Akoestische gitaarpatronen (bijv. de stijl van "Blackbird") die de grondtoon en de decime gebruiken voor een vol geluid
- Het "Jimi Hendrix"-akkoord (7♯9), waarbij de ♯9 technisch gezien een enharmonische kleine decime is tegenover de grote terts
- Cello- of contrabasmelodieën die tussen registers springen voor emotionele impact
In de praktijk
Oefen met het visualiseren van de m10 als een kleine terts met ruimte. Op de piano is het een kenmerk van de "decime-techniek", wat een grote handspanwijdte of een lichte roll vereist. Op de gitaar wordt het meestal gespeeld op niet-aangrenzende snaren (bijv. de lage E en de G-snaar).
