F Gealtereerd

De altered toonladder (ook super lokrisch genoemd) is de dichtste dominantkleur binnen het melodisch-mineursysteem. Ze bundelt meerdere gealtereerde spanningen rond één dominantcentrum en creëert maximale drang naar resolutie. Modaal is dit de 7e modus van melodisch mineur.

Opbouw en formule

In dominante lezing is de formule 1-♭9-♯9-3-♭5-♯5-♭7, equivalent aan de modale notatie 1-♭2-♭3-♭4-♭5-♭6-♭7. In C altered zijn de tonen C-D♭-E♭-E-G♭-A♭-B♭. De moedertoonladder is D♭ melodisch mineur.

De kernklank ontstaat door 3 en ♭7 te combineren met meerdere alteraties tegelijk. Daardoor is dit een van de sterkste dominantkleuren vlak voor oplossing.

Muzikaal gebruik

Altered wordt vooral gebruikt boven V7alt-akkoorden, meestal vóór i of I in jazzcadensen. De modus werkt uitstekend wanneer je compacte chromatische spanning met duidelijke richting wilt.

Melodisch werkt het sterkst als je akkoordtonen als doel kiest en met altered buurtonen benadert. Harmonisch is 3 en ♭7 plus een of twee alteraties vaak al genoeg om de kleur te zetten.

Voorbeelden

• V7alt-lijnen in mineur ii-V-i-progressies.
• Dominante reharmonisatie met maximale altered-kleur.
• Fusion- en moderne jazzfrasen met dichte chromatiek.
• Vergelijkstudies tussen mixolydisch, lydisch dominant en altered.

In de praktijk

Oefen eerst dominante gidsnoten (3 en ♭7) en voeg daarna stapsgewijs ♭9, ♯9, ♭5 en ♯5 toe. Zo blijft de functie duidelijk en wordt de altered-kleur beheersbaar.

Bij improvisatie is doelgerichte resolutie belangrijker dan de toonladder lineair aflopen. In compositie gebruik je altered als piekspanning vóór een duidelijke ontlading.